Odra, Osobłoga, starorzecza i Jezioro Gold. Powiat krapkowicki ma jedną z najbogatszych sieci wodnych na Opolszczyźnie

Powiat krapkowicki wyróżnia się jedną z najlepiej rozwiniętych sieci wodnych na Opolszczyźnie. Tworzą ją zarówno naturalne cieki i zbiorniki – Odra, Osobłoga, Biała, Stradunia, Swornica oraz akweny powstałe w wyniku działalności człowieka, takie jak stawy rybne czy wyrobiska poeksploatacyjne wypełnione wodą. To właśnie ta różnorodność sprawia, że krajobraz powiatu jest wyjątkowo bogaty pod względem przyrodniczym i stanowi ostoję dla wielu cennych gatunków roślin i zwierząt.

Mała retencja  – czy wciąż jest dla nas ważna?
Mała retencja obejmuje działania służące zatrzymywaniu i okresowemu gromadzeniu wody w krajobrazie, co ma szczególne znaczenie w okresach niedoboru opadów, zwłaszcza późną wiosną i latem. Zwiększa zdolność środowiska do magazynowania wody, ograniczając skutki susz i powodzi oraz spowalniając odpływ wód. Korzyści z małej retencji odczuwa przede wszystkim rolnictwo, gdzie poprawia uwilgotnienie gleb, jednocześnie ograniczając straty powodowane suszą. W leśnictwie zmniejsza ryzyko pożarów oraz poprawia kondycję drzewostanów dzięki lepszemu zasilaniu wód gruntowych. Zbiorniki retencyjne, oczka wodne i tereny podmokłe stanowią cenne siedliska dla płazów, ryb, ptaków wodnych, owadów zapylających oraz wielu gatunków roślin wodnych i bagiennych, przyczyniając się do zachowania bioróżnorodności. W powiecie krapkowickim, gdzie ważnym elementem krajobrazu są doliny Odry i Osobłogi, stawy oraz starorzecza, mała retencja zwiększa również atrakcyjność turystyczną i rekreacyjną regionu. Tereny wodne sprzyjają rozwojowi turystyki pieszej i rowerowej, wędkarstwa, obserwacji ptaków oraz edukacji przyrodniczej, a jednocześnie podnoszą walory krajobrazowe i jakość życia mieszkańców.

Wodna przyroda
Dolina Odry wraz z jej starorzeczami należy do najważniejszych obszarów przyrodniczych regionu. Zachowały się tu rzadkie siedliska, które na Opolszczyźnie spotykane są coraz rzadziej – łęgi wierzbowo-topolowe i jesionowo- wiązowe, trzcinowiska, turzycowiska oraz płytkie zbiorniki wodne. Szczególnie cennymi obszarami są objęte ochroną w ramach sieci Natura 2000 Łęg Zdzieszowicki oraz Żywocickie Łęgi, a także użytek ekologiczny „Stara Odra” w Straduni. Są to miejsca rozrodu płazów, lęgowiska ptaków wodnych oraz schronienie dla wielu gatunków ryb i bezkręgowców.
Wody powiatu krapkowickiego są również ważnym korytarzem ekologicznym. Doliny rzeczne umożliwiają migrację zwierząt i rozprzestrzenianie się roślin, dzięki czemu utrzymywana jest wysoka różnorodność biologiczna. W okolicznych lasach i terenach podmokłych można spotkać m.in. wydrę europejską, kumaka nizinnego, traszkę grzebieniastą czy żółwia błotnego, natomiast wśród ptaków występują bocian czarny, bączek, kania ruda i kania czarna oraz liczne gatunki kaczek, perkozów i zimorodków. Starorzecza i spokojne zatoki porastają grążel żółty, żabiściek pływający oraz rdestnice, a na torfowiskach w okolicach Gogolina i Obrowca rosną rzadkie gatunki roślin, w tym chroniony lipiennik Loesela.
Cennym elementem krajobrazu są również zbiorniki antropogeniczne, stanowiące wartościowe siedliska przyrodnicze. Przykładem jest Jezioro Gold, czyli dawne wyrobisko żwiru, obecnie będące ostoją ptaków wodnych, takich jak łabędzie, perkozy, zimorodki, dzikie kaczki i łyski.
Z kolei w miejscu dawnych wyrobisk Kopalni Wapienia Górażdże samoistnie powstały oczka wodne, a w nich zasiedliły się płazy, owady i roślinność wodna. Ważną rolę pełnią także kompleksy stawów rybnych, szczególnie na obrzeżach Borów Niemodlińskich, które poza funkcją gospodarczą stanowią miejsca żerowania i odpoczynku wielu gatunków ptaków.
Ekosystemy wodne pełnią także szereg funkcji niezbędnych dla zachowania równowagi środowiska. Mokradła, starorzecza i roślinność przybrzeżna zatrzymują wodę, ograniczają skutki suszy i powodzi, oczyszczają ją z nadmiaru biogenów oraz zanieczyszczeń, a jednocześnie poprawiają lokalny mikroklimat. Dzięki temu są naturalnym sprzymierzeńcem człowieka w łagodzeniu skutków zmian klimatu. Zachowanie tych cennych siedlisk wymaga jednak ochrony naturalnych cieków i terenów podmokłych, ograniczania ich osuszania oraz stałego monitorowania jakości wód, aby bogactwo przyrodnicze powiatu krapkowickiego mogło przetrwać dla kolejnych pokoleń.

Walory turystyczne  i rekreacyjne
Woda odgrywa istotną rolę nie tylko w ochronie przyrody, ale również w rozwoju turystyki i rekreacji powiatu krapkowickiego. Najpopularniejszym miejscem wypoczynku jest Jezioro Srebrne w Januszkowicach, oferujące kąpielisko, łowiska wędkarskie oraz domki na wodzie. Coraz większą popularnością cieszy się również Port Jachtowy Krapkowice, położony u ujścia Osobłogi do Odry, gdzie można wypożyczyć kajaki, rowery wodne i łodzie lub wybrać się w rejs po Odrze z widokiem na średniowieczny zamek w Krapkowicach. Doliny Odry i Osobłogi sprzyjają turystyce pieszej, rowerowej i ornitologicznej, a liczne stawy oraz wyrobiska poeksploatacyjne są chętnie odwiedzane przez wędkarzy i miłośników przyrody. Ważnym elementem edukacji ekologicznej jest również Centrum Bioróżnorodności w Gogolinie, którego symbolem jest ośmiometrowy model traszki grzebieniastej, przypominający o bogactwie lokalnych ekosystemów wodnych. Dzięki temu woda stanowi jeden z najważniejszych elementów budujących atrakcyjność turystyczną i tożsamość przyrodniczą powiatu krapkowickiego.

Zadanie współfinansowane z budżetu powiatu krapkowickiego.