Łęgi Żywocickie

Łęgi w Polsce coraz rzadsze

Łęgi to lasy występujące nad rzekami i potokami, które charakteryzują się okresowym ich zalewaniem. To właśnie łęgi są porównywane z równikowymi lasami deszczowymi zwanymi płucami ziemi. Łęgi stanowią jedno z najbardziej sprzyjających do życia siedlisk przyrodniczych. Obecnie łęgi wierzbowo-topolowe w Polsce zajmują niecałe 5% ich dawnego obszaru występowania, co wiąże się z dramatycznym spadkiem liczebności rosnących tam gatunków roślin i zwierząt. Opisując niezwykły skład florystyczny łęgów, należy wymienić olsze, jesiony, topole, wiązy i wierzby. Są to drzewa charakterystyczne dla obszarów wilgotnych. Najczęstszymi typami lasów łęgowych są lasy wierzbowe (z wierzbami, topolami, olszami i jesionami) oraz lasy łęgowe dębowo-wiązowo-jesionowe. W tych dwóch typach lasów spotkać możemy odmienne gatunki fauny i flory, dlatego tak ważne jest zachowywanie różnych typów łęgów. Łęgi przyciągają liczne gatunki ptaków, ssaków, gadów, płazów, owadów i roślin objętych często ochroną prawną. Stanowią siedliska chronione przez Unię Europejską w ramach sieci Natura 2000. Dodatkową wartością płynącą z ochrony łęgów jest skuteczne zabezpieczenie osad ludzkich przed powodziami. Łęgi stanowią obszar buforowy, zmniejszając podczas powodzi siłę i prędkość wody. Mają również ogromne znaczenie związane z oczyszczaniem wody.

Co to jest obszar Natura 2000?

Obszar Natura 2000 to najmłodsza forma ochrony obszarowej w Polsce. Został utworzony w celu zachowania siedlisk oraz gatunków roślin i zwierząt. Są to siedliska cenne przyrodniczo i uznawane za mające znaczenie dla zachowania dziedzictwa przyrodniczego. Zbiorowiska te tworzą sieci obszarów na terenie całej Unii Europejskiej. 

Co oznacza kod PLH160019?

Każdy obszar chroniony Natura 2000 ma swój unikatowy kod pozwalający na szybkie jego rozpoznanie nawet przez przyrodników z różnych części Europy, w tym przez osoby nieznające języka polskiego. Obszary te mają często bardzo skomplikowane nazwy związane z lokalnym nazewnictwem i historią danego regionu, dlatego ogólnoeuropejskie kody są tak ważne. W kodzie zapisane są podstawowe informacje na temat danego obszaru. Z kodu możemy wyczytać informacje o przynależności obszaru do kraju (w przypadku Polski - PL). Następna litera oznacza typ obszaru, czyli litera B oznacza – obszar ptasi (ang. bird), H – obszar siedliskowy (ang. habitat), C – całkowity obszar ptasi i siedliskowy. Dwie następne litery oznaczają kod województwa, w którym znajduje się obszar Natura 2000, a pozostałe cyfry są unikatowym kodem dla danego obszaru Natura 2000. 

Co to są Żywocickie Łęgi?

W powiecie krapkowickim spotkać możemy jedne z najpiękniejszych typów lasów – lasy łęgowe zwane Łęgami Żywocickimi. Obszar ten położony jest w międzywalu Odry, na jej lewym i prawym brzegu. Obszar ten, chociaż niewielki, stanowi jedno z najważniejszych siedlisk przyrodniczych w województwie opolskim. Aż 40% powierzchni tego obszaru stanowią starorzecza, a 30% lasy liściaste. Dominującymi zbiorowiskami na tym obszarze są łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe oraz łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe. 

Fauna i flora 

Łęgi Żywocickie to teren bogaty florystycznie prawie przez cały rok. Na terenie Łęgów Żywocickich spotkać możemy ciekawe rośliny takie jak ziarnopłon wiosenny, roślinę o owocach przyczepiających się do ubrania, czyli przytulię czepną, a także czosnek niedźwiedzi, który jest rośliną chętnie zbieraną na wiosnę jako roślina przyprawowa. Jedną z najcenniejszych grup zwierząt w naszym kraju są chrząszcze z rodziny kózkowatych. Szczególnie ważnym pod względem zachowania siedlisk chrząszczy jest łęg jesionowo-wiązowy oraz wierzbowo-topolowy Łęgów Żywocickich. Na tym obszarze stwierdza się występowanie aż 40 gatunków chrząszczy z rodziny kózkowatych, w tym aż 25 gatunków stanowią gatunki związane z dębem. Niektóre gatunki takie jak bierka lipowa oraz dłużynka dwukropkowa to gatunki związane wyłącznie z takimi siedliskami, dlatego tak ważna jest ich ochrona. Spośród cennych przyrodniczo zwierząt podziwiać możemy także m.in. żerującego na dereniu łucznika korzeniowca, związaną z dębami oraz głogami kruszynkę dębową oraz kruszynkę złotawą. Ciekawym gatunkiem rzadkiego chrząszcza o niespotykanym umaszczeniu jest występujący na tym obszarze cioch wzorzysty (barwny). 

Zagrożenia

Największym zagrożeniem dla tych niezwykłych obszarów jest działalność człowieka związana z osuszaniem lasów poprzez regulowanie rzek i potoków. Aby łęgi mogły się rozwijać, niezbędne jest okresowe rozlewanie się w nich wody. Drugim zagrożeniem dla rodzimej flory łęgów w całej Polsce jak i Łęgów Żywocickich są gatunki inwazyjne. Gatunki inwazyjne to gatunki obce wprowadzone celowo lub nieświadomie przez człowieka. Na nowym dla siebie terenie nie mają naturalnych wrogów i charakteryzują się szybkim rozmnażaniem, a także wysoką ekspansywnością. Zaczynają więc w krótkim czasie dominować na nowych obszarach, wypierając rodzime gatunki. W Łęgach Żywocickich szczególnie groźny dla innych gatunków roślin jest niecierpek gruczołowaty. Chociaż jest to roślina o wyjątkowo pięknych kwiatach, stanowi zagrożenie dla innych gatunków roślin. Ekspansja niecierpka gruczołowatego jest drugim powodem, zaraz po niszczeniu siedlisk, zmniejszania różnorodności biologicznej w Łęgach Żywocickich. 

Zadanie współfinansowane z budżetu powiatu krapkowickiego.