Dziedzictwo śląskiej szlachty w powiecie krapkowickim część 2

Ród Seherr-Thoss po raz pierwszy pojawia się w dokumentach 27 maja 1388 roku, w których wspomniani są bracia Mikołaj i Jan Zerin. Na przestrzeni wieków, pisownia nazwiska ulegała zmianom, co jest częstym zjawiskiem wśród starych rodów szlacheckich. W dniu 2 września 1775 roku Heinrich Leopold von Seherr-Thoss otrzymał pruski tytuł hrabiowski w Berlinie. Był on wówczas baronem z Teigelsdorf, Dobrau (naszej obecnej Dobrej) i innych posiadłości, a później pełnił funkcję głównego stolnika Śląska. Herb rodziny przedstawia w złotym polu ukośnie w lewo czerwony pień drzewa z trzema obciętymi gałęziami, a klejnot na hełmie z czerwono-złotymi labrami to skrzydło, zgodne z opisem tarczy.

Najbardziej znanym zabytkiem związanym z rodem Seherr-Thoss w powiecie krapkowickim jest pałac w Dobrej. Budowla została wzniesiona około 1750 roku dla hrabiego Erdmanna Karla von Roederna, a już 30 lat później w 1780 roku posiadłość nabył Leopold Heinrich von Seherr-Thoss. Pałac pozostawał w rękach tej rodziny aż do 1945 roku. W latach 1857-1860 hrabia Hermann Seherr-Thoss przebudował rezydencję w stylu neogotyckim i założył wokół niej rozległy park krajobrazowy. Budynek położony jest na niewielkim wzniesieniu i posiada charakterystyczne neogotyckie elementy architektoniczne, takie jak sześciokondygnacyjna wieża oraz symetryczne ryzality. Wnętrza pałacu cechuje dwutraktowy układ, a w niektórych pomieszczeniach zachowały się sklepienia. Park pierwotnie został zaprojektowany z wykorzystaniem naturalnego koryta rzeczki Białej. 

Prowadzą do niego dwie neogotyckie bramy. Z pałacem w Dobrej związana jest również tragiczna historia Muriel White. W 1909 roku Amerykanka poślubiła hrabiego Hermanna Seherr-Thoss, spadkobiercę dóbr w Dobrej. W obliczu nadchodzącego niebezpieczeństwa ze strony gestapo, Muriel, obawiając się represji z powodu swojego pochodzenia, popełniła samobójstwo 15 marca 1943 roku, skacząc z okna pałacu na parkową alejkę.

Oprócz pałacu w Dobrej, ród Seherr-Thoss posiadał również inne posiadłości w regionie. W Dobieszowicach, w drugiej połowie XIX wieku, powstał niewielki neogotycki dwór, którego fundatorem mógł być hrabia Manfred von Seherr-Thoss. W latach 1858-1861 majątek przeszedł w ręce rodziny Deloch, która zarządzała nim aż do końca II wojny światowej.

W miejscowości Walce również znajdowała się posiadłość rodziny Seherr-Thoss. Mieli być w posiadaniu małego pałacu oraz dworu. Od 1847 roku do około 1930 roku, kiedy to zadłużenie rodziny doprowadziło do przejęcia majątku przez Górnośląską Spółkę Ziemską z Opola, dobra były w posiadaniu tego rodu. Ostatecznie, w wyniku parcelacji, majątek uległ rozdrobnieniu.

Ostatnim pałacem, którym ród Seherr-Thoss czasowo zarządzał to był pałac w Rozkochowie. W 1851 r. Karol Filip Harrach sprzedał majątek rotmistrzowi Ernestowi von Seher-Thoss. W rękach rodu von Seher-Thoss Rozkochów pozostał do lat 40-tych XX wieku, gdy to majątek w związku z niepoprawnymi politycznie poglądami właścicieli skonfiskowały władze hitlerowskie. Pałac w Rozkochowie to dwukondygnacyjna, częściowo podpiwniczona budowla z cegły, składająca się z trzech skrzydeł obejmujących dziedziniec honorowy. Budynek ma wydłużony prostokątny korpus z dziewięcioosiową fasadą, centralnym ryzalitem i czworoboczną wieżą; otoczony jest parkiem o powierzchni 16 ha. 

Dziedzictwo rodu Seherr-Thoss w powiecie krapkowickim odzwierciedla burzliwą historię Górnego Śląska. Pałace, dwory i parki związane z tą rodziną to nie tylko świadectwo bogactwa i wpływów dawnych elit, ale także nieocenione dziedzictwo kulturowe, które nadal przyciąga uwagę historyków i miłośników architektury. Pomimo zaniedbania wielu z tych obiektów, ich historia wciąż żyje i jest ważną częścią lokalnej tożsamości.