Z OSTATNIEJ CHWILI: Zmarł papież Franciszek. Świat żegna papieża pokoju i miłosierdzia

Kościół i świat wstrzymał oddech. Dziś 21 kwietnia zmarł papież Franciszek. Jego 12-letni pontyfikat rozpoczął się 13 marca 2013 roku, po głośnej abdykacji papieża Benedykta XVI. Franciszek podczas swojej posługi jeden raz odwiedził Polskę.  

Papież Franciszek, a właściwie Jorge Mario Bergoglio, urodził się 17 grudnia 1936 roku w Buenos Aires w Argentynie. Przed wyborem na papieża był arcybiskupem Buenos Aires oraz kardynałem. Pontyfikat papieża Franciszka rozpoczął się 13 marca 2013 roku, kiedy to został wybrany na następcę św. Piotra po rezygnacji papieża Benedykta XVI. Od tego czasu Franciszek pełnił posługę jako 266. papież w historii Kościoła katolickiego. Był pierwszym papieżem z Ameryki Południowej oraz pierwszym jezuitą na tym stanowisku. Jego pontyfikat charakteryzował się otwartością na dialog, troską o ubogich oraz zaangażowaniem w ekumenizm i sprawy społeczne. Papież Franciszek był też znany ze swojej skromności i prostego stylu życia.

Papież, który w grudniu 2024 roku skończył 88 lat, odczuwał  nasilające się problemy z oddychaniem oraz osłabienie. Po konsultacji z lekarzami zdecydowano o przewiezieniu go do Polikliniki Gemelli w Rzymie, gdzie został poddany szczegółowym badaniom. Zdiagnozowano u niego zapalenie oskrzeli, a następnie obustronne zapalenie płuc, które wymagało hospitalizacji i intensywnego leczenia. 

Wiadomość o chorobie papieża wywołała falę solidarności. Wierni na całym świecie zapewniali głowę Kościoła o swoich modlitwach. Co było dla następcy św. Piotra powodem wzruszenia. 

Papież Franciszek od lat zmagał się z różnymi dolegliwościami zdrowotnymi. W przeszłości przeszedł operację usunięcia części płuca (w młodości) oraz borykał się z problemami z kolanem, które ograniczały jego mobilność. Mimo to zawsze pozostawał aktywny i zaangażowany w swoją posługę. 

Po 37 dniach pobytu w szpitalu lekarze uznali, że papież może wrócić na Watykan. Papież Franciszek był z wiernymi do samego końca. W Wielki Czwartek dotrzymał tradycji i udał się do więzienia, był z wiernymi w Wielką Sobotę oraz Wielkanocną Niedzielę. Ostatni raz Franciszek pokazał się publicznie 20 kwietnia podczas wielkanocnego błogosławieństwa Urbi et Orbi - Miastu i Światu, którego wszystkim udzielił. Ojciec święty zmarł 21 kwietnia w poniedziałek wielkanocny o godz. 7.35.

Franciszek w Polsce 
W dniach 27–31 lipca 2016 roku z okazji Światowych Dni Młodzieży (ŚDM), które odbywały się w Krakowie Papież Franciszek odwiedził Polskę. Była to jego pierwsza i jedyna pielgrzymka do naszego kraju. Głównym motywem wizyty było hasło ŚDM: „Błogosławieni miłosierni, albowiem oni miłosierdzia dostąpią” (Mt 5,7), które nawiązywało do obchodzonego wówczas Roku Miłosierdzia. Papież Franciszek odwiedził także Sanktuarium Matki Bożej Częstochowskiej na Jasnej Górze w Częstochowie. Było to jedno z kluczowych wydarzeń jego wizyty, związane z obchodami ŚDM oraz Rokiem Miłosierdzia.

Przesłanie i myśl 
Od początku swojego pontyfikatu Franciszek opublikował kilka encyklik, adhortacji apostolskich, listów apostolskich oraz innych dokumentów, które mają znaczący wpływ na życie Kościoła Katolickiego i społeczeństwa. Do jogo najważniejszych tekstów zalicza się encykliki: „Lumen fidei” (Światło wiary) z 29 czerwca 2013 roku. To pierwsza encyklika Franciszka, napisana częściowo przez jego poprzednika, Benedykta XVI. Dotyczy wiary jako światła w życiu chrześcijanina. Następna to opublikowana 24 maja 2015 roku „Laudato si’" (Pochwalony bądź). To z kolei encyklika poświęcona ekologii i trosce o wspólny dom, czyli Ziemię. Franciszek poruszał w niej kwestie zmian klimatycznych, odpowiedzialności za środowisko i sprawiedliwości społecznej. Ostatnia encyklika ukazała się 3 października 2020 roku pt. „Fratelli tutti” (Wszyscy jesteśmy braćmi), Mówi ona o braterstwie i przyjaźni społecznej. Papież wzywał w niej do solidarności, dialogu i pokoju na świecie. 

Papież Franciszek był również autorem wielu homilii, przemówień i przesłań, w których często porusza tematy społeczne, takie jak migracje, ubóstwo, sprawiedliwość i pokój. Jego nauczanie charakteryzuje się prostotą, otwartością i zaangażowaniem na rzecz najsłabszych.

Co dalej po śmierci papieża?
Śmierć papieża jest zawsze głębokim wstrząsem dla Kościoła Katolickiego i wiernych na całym świecie. Po śmierci papieża rozpoczyna się tzw. okres sede vacante (łac. „stolica nieobsadzona”), który trwa do wyboru nowego papieża. Etapy i procedury, które następują po śmierci papieża podzielone są na poszczególne szczeble.  Najpierw śmierć papieża jest potwierdzana przez lekarzy i odpowiednie władze kościelne. Następnie Biuro Prasowe Stolicy Apostolskiej wydaje oficjalny komunikat o śmierci następcy św. Piotra. Potem kardynał kamerling (obecnie kard. Kevin Farrell) potwierdza śmierć papieża i przejmuje tymczasową administrację Watykanem.

Okres żałoby
Po śmierci papieża Kościół Katolicki ogłasza okres żałoby, który tradycyjnie trwa 9 dni (tzw. nowenna żałobna). W tym czasie wierni na całym świecie modlą się za zmarłego hierarchę, a w Rzymie organizowane są uroczystości żałobne. Ciało papieża zostaje wystawione w Bazylice św. Piotra, aby wierni mogli oddać mu hołd. Pogrzeb papieża odbywa się zwykle w ciągu kilku dni od śmierci. Ceremonia pogrzebowa prowadzona jest przez dziekana Kolegium Kardynałów (obecnie kard. Giovanni Battista Re). Po niej papież jest chowany w grotach watykańskich pod Bazyliką św. Piotra, chyba że wyraził wolę, aby spocząć w innym miejscu. 

Gdzie będzie pochowany? 
Co ciekawe papież Franciszek już wcześniej przygotował miejsce, gdzie znajdzie się jego grób. „Chcę być pochowany w Bazylice Matki Bożej Większej” – powiedział w wywiadzie dla meksykańskiej dziennikarki Valentiny Alazraki. Przypomniał, że jest bardzo przywiązany do tej głównej maryjnej świątyni w Wiecznym Mieście.
Bazylika Matki Bożej Większej (wł. Basilica di Santa Maria Maggiore) znajduje się w Rzymie, na wzgórzu Eskwilin, jednym z siedmiu wzgórz tego miasta. Jest to jedna z czterech bazylik większych (papieskich) w Rzymie i jedna z najważniejszych świątyń maryjnych na świecie. Bazylika znajduje się w pobliżu głównego dworca kolejowego w Rzymie (Stazione Termini), co sprawia, że jest łatwo dostępna dla pielgrzymów i turystów.

Okres sede vacante
Po pogrzebie rozpoczyna się okres sede vacante, czyli czas, gdy Stolica Apostolska jest nieobsadzona. Kardynał kamerling zarządza Watykanem, a Kolegium Kardynałów przygotowuje się do konklawe, czyli zgromadzenia kardynałów-elektorów, które odbywa się w Kaplicy Sykstyńskiej. Kardynałowie-elektorzy (przeszło 100 osób) są odizolowani od świata zewnętrznego, aby w modlitwie i dyskusji wybrać nowego papieża. Wybór następcy św. Piotra wymaga 2/3 głosów. Po wyborze z komina Kaplicy Sykstyńskiej unosi się biały dym, co oznacza, że nowy papież został wybrany. Po wyborze nowy papież zostaje przedstawiony światu z loggii Bazyliki św. Piotra. Wówczas hierarcha kieruje pierwsze słowa do wiernych i udziela błogosławieństwa Urbi et Orbi („Miastu i Światu”), które transmitowane na cały świat. Z tą chwilą rozpoczyna się nowy rozdział w historii Kościoła Katolickiego.
Śmierć papieża to moment głębokiej refleksji dla Kościoła, ale także czas nadziei na nowe kierownictwo duchowe. Procedury po śmierci papieża są ściśle określone i mają na celu zapewnienie płynnego przejścia do nowego pontyfikatu.