Chorula: kolebka ludzkiego osadnictwa cz. 1

Wieś Chorula leży osiem kilometrów na północny zachód od gminy Gogolin, osiem kilometrów na północ od miasta powiatowego Krapkowice i 15 kilometrów na południe od stolicy województwa - Opola. Właśnie w Choruli można prześledzić historię ludzkiego osadnictwa. Wieś położona jest w Nizinie Śląskiej na terenie Pradoliny Wrocławskiej. Położenie geograficzne terenu dzisiejszej Choruli, zwłaszcza bliskość Odry oraz duże skupiska leśne znajdujące się na wzgórzach wokół Odry, sprawiły, że w ciągu setek lat osiedlały się tu różne ludy i plemiona już od ery kamienia łupanego.

O osadnictwie ludzkim w okolicy mogą świadczyć znaleziska archeologiczne w pobliżu wsi sięgające epoki kamienia łupanego. Już w środkowej epoce kamienia, która kończy się około 4000 r. p.n.e., ludzie osiedlali się w pobliżu Choruli, o czym świadczą bogate znaleziska kamiennych narzędzi. W późniejszej epoce kamienia do około 2000 r. p.n.e. nie znaleziono żadnych narzędzi świadczących o ludzkich rezydencjach, ale znaleziono kilka miejsc osadnictwa. Od 1200 do 600 r. p.n.e. w pobliżu Choruli osiedlali się tak zwani Ilirowie - nazwani tak ze względu na ich pokrewieństwo rasowe z ludami zamieszkującymi Ilirię w tym samym czasie. Ilirowie byli grupą plemion, które w starożytności zamieszkiwały zachodni Półwysep Bałkański i które stworzyły własne krótkotrwałe królestwa i dynastie, a także założyły liczne miasta.

Około 400 r. n.e. Górny Śląsk zaczął być zasiedlany przez germańskie plemiona Wandalów. W źródłach pisanych istnieją tylko rozproszone stwierdzenia na temat pochodzenia Wandalów, które są intensywnie dyskutowane w badaniach. Według Pliniusza Starszego i Tacyta w pierwszych wiekach po rozpoczęciu ery chrześcijańskiej Wandalowie osiedlili się na wschód od Odry i na południe od Burgundów, którzy osiedlili się tam w tym czasie. W II wieku można prześledzić różne podplemiona Wandalów: Silingen na Śląsku i Asdingen lub Hasdingen na późniejszych Węgrzech i w Rumunii. Jednak, podobnie jak w przypadku prawie wszystkich germańskich ludów okresu migracji, nie jest jasne, jakie związki istniały między ludami o tej nazwie a tymi społecznościami, które następnie pojawiają się w źródłach w późnej starożytności. Od 400 do 600 r. n.e. ludy te zamieszkiwały również obszar Choruli, co zostało potwierdzone licznymi znaleziskami. 

Zgodnie z ogólnym założeniem historycznym powinny istnieć dowody na znaleziska słowiańskie od około 600 roku, ale tak nie jest na całym Górnym Śląsku. W rzeczywistości znaleziska słowiańskie pochodzą dopiero z IX wieku i są silnie wymieszane ze znaleziskami germańskimi od około 1100 roku. Profesor Idzi Panic, który bada historię osadnictwa księstwa opolskiego we wczesnym średniowieczu, podaje X wiek jako przybliżoną datę założenia osady w Choruli. Badania archeologiczne w okolicach Choruli wskazują także na cmentarzysko kultury łużyckiej. Łącznie odkryto 239 grobów ciałopalnych z 25 stuleci. Z kolei przy drodze do Malni znaleziono pozostałości osady kultury łużyckiej. Znaleziska zostały przekazane do muzeum w Bytomiu. W XIV wieku w Choruli używano już ceramiki niemieckiej, o czym świadczą znalezione fragmenty naczyń.

Szukając w internecie historii Choruli znajduje się jedynie krótkie informacje ze wzmiankami o osadnictwie od około X wieku n. e. oraz o znaleziskach po kulturze łużyckiej. O osadnictwie Ilirów czy Wandalów nie ma nigdzie mowy. Z czego to wynika? Z języka, w którym szukamy. To właśnie w niemieckojęzycznych źródłach można znaleźć takie ciekawostki historyczne. Obszerne badania archeologiczne na Górnym Śląsku były prowadzone przed 1933 rokiem, czyli za czasów Republiki Weimarskiej, tuż przed dojściem Hitlera do władzy. Informacje na temat znalezisk w Choruli, a właściwie ówczesnej Chorulli, można znaleźć między innymi w dwóch czasopismach: „Aus dem Chelmer Lande” (tłum. „Z ziemi chełmskiej”) wydawnictwa Georga Hübner ze Strzelec Opolskich przy współpracy z Ernstem Mücke oraz w „Altschlesische Blätter – Nachrichtenblatt des Schlesischen Altertumvereins und der Arbeitsgemeinschaft für Oberschlesische Ur- und Frühgeschichte“ (tłum. „Starośląskie Wiadomości - Biuletyn Śląskiego Towarzystwa Starożytności i Grupy Roboczej ds. Prehistorii i Wczesnej Historii Górnego Śląska” wydawnictwa Schlesischer Altertumsverein (tłum. Śląskie Towarzystwo Starożytności) z Wrocławia. Magazyny są dostępne w Opolskiej i Śląskiej Bibliotece Cyfrowej.