Gdzie żyją nietoperze w powiecie krapkowickim? Rzadkie gatunki, mity i ochrona przyrody

Choć prowadzą skryty, nocny tryb życia, nietoperze stanowią jeden z najciekawszych elementów fauny powiatu krapkowickiego. Te jedyne aktywnie latające ssaki są nie tylko wskaźnikiem zdrowego ekosystemu, ale również przedmiotem szczególnej troski w ramach europejskiej ochrony przyrody.

Gdzie występują i jakie gatunki spotkamy?
W Polsce występuje 28 gatunków nietoperzy. Na terenie powiatu krapkowickiego stwierdzono obecność przynajmniej 8 z nich, w tym rzadkich i chronionych gatunków, zasiedlających zarówno rozległe kompleksy leśne, jak i tereny w pobliżu ludzkich osad. Do najcenniejszych należą: mopek zachodni Barbastella barbastellus, objęty ochroną w ramach dyrektywy siedliskowej Unii Europejskiej, nocek duży Myotis myotis – jeden z największych krajowych gatunków, nocek wąsatek M.  mystacinus, mroczek późny Eptesicus serotinus, często związany z zabudowaniami, a także karlik większy Pipistrellus nathusii. Istotną rolę w ochronie tych ssaków odgrywa sieć obszarów chronionych. Najważniejsze z nich to Park Krajobrazowy „Góra Św. Anny”, będący ostoją mopka zachodniego i nocka dużego oraz obszar Natura 2000 „Kamień Śląski”, który zapewnia dogodne warunki żerowania przede wszystkim nockowi dużemu.

Nietoperzowe królestwo  - Popowicki Las
Absolutnym rekordzistą pod względem różnorodności gatunkowej nietoperzy jest Popowicki Las w gminie Strzeleczki, który jest projektowany jako nowy rezerwat przyrody. Badania detektorowe przeprowadzone na tym obszarze w okresie letnim potwierdziły obecność aż siedmiu gatunków nietoperzy, w tym wspomnianych wcześniej mopka, nocka wąsatka, mroczka późnego i karlika większego, a także:  karlika drobnego P. pygmaeus, gacka brunatnego Plecotus auritus, nocka rudego M. daubentonii. Tak duża koncentracja różnych gatunków w jednym miejscu wynika z bogactwa starych drzewostanów i dużej ilości martwego drewna, które zapewnia nietoperzom idealne schronienia. 

Bezmyślność, strach i zabobony 
Znaczenie nietoperzy dla funkcjonowania ekosystemów jest nie do przecenienia. Jako naturalni regulatorzy liczebności owadów ograniczają populacje wielu gatunków szkodników, wspierając ochronę lasów, upraw i terenów zieleni, a tym samym przynosząc wymierne korzyści ekologiczne i gospodarcze.

Mimo że należą do najlepiej poznanych grup ssaków, w przestrzeni publicznej wciąż funkcjonuje wiele mitów na ich temat. Ich nocna aktywność, zdolność echolokacji i skryty tryb życia od wieków sprzyjają powstawaniu przesądów i wyolbrzymianiu zagrożeń. W rzeczywistości nietoperze unikają kontaktu z człowiekiem i nie są wobec niego agresywne. Ryzyko przeniesienia chorób jest bardzo niewielkie i dotyczy przede wszystkim osób mających bezpośredni kontakt z dzikimi zwierzętami. Strach przed nietoperzami wynika więc znacznie częściej z niewiedzy i utrwalonych stereotypów niż z rzeczywistego zagrożenia. Tymczasem są to jedne z najbardziej niezwykłych ssaków występujących w powiecie krapkowickim, których znaczenie dla przyrody zdecydowanie przewyższa potencjalne ryzyko związane z ich obecnością.

Ochrona i zagrożenia
Choć wszystkie gatunki nietoperzy w Polsce są objęte ścisłą ochroną, ich populacje nadal są zagrożone działalnością człowieka. Skuteczna ochrona tych ssaków wymaga nie tylko przestrzegania przepisów, ale także zwiększania wiedzy o ich biologii i potrzebach siedliskowych. 

Do najważniejszych zagrożeń należy usuwanie starych, dziuplastych drzew, które pozbawia nietoperze naturalnych kryjówek i miejsc rozrodu. Równie niebezpieczne jest niepokojenie zwierząt podczas hibernacji oraz celowe niszczenie zimowisk, co może prowadzić do wysokiej śmiertelności. Istotnym problemem jest także fragmentacja siedlisk spowodowana rozbudową dróg i infrastruktury energetycznej, która przerywa lokalne szlaki migracji. Szczególną ostrożność należy zachować przy planowaniu farm wiatrowych – niewłaściwie zlokalizowane mogą zwiększać ryzyko kolizji oraz zakłócać miejsca rozrodu i korytarze przelotów. Z tego względu każdą taką inwestycję powinien poprzedzać całoroczny monitoring aktywności nietoperzy. 

Jak pomóc skrzydlatemu przyjacielowi ?
Pomoc nietoperzom często sprowadza się do prostych działań. W okresie od maja do sierpnia należy unikać prac na strychach i poddaszach, na których znajdują się kolonie rozrodcze. W miejscach pozbawionych starych, dziuplastych drzew warto wieszać budki dla nietoperzy, a zimowiska, takie jak jaskinie czy podziemia, zabezpieczać kratami, które ograniczają dostęp ludzi, nie utrudniając jednocześnie przelotu zwierząt. W przypadku znalezienia rannego lub osłabionego nietoperza nie należy próbować samodzielnie go leczyć ani przetrzymywać. Najlepiej skontaktować się z jednym z ośrodków rehabilitacji dzikich zwierząt działających w województwie opolskim, takich jak Ośrodek Rehabilitacji Zwierząt w Suchodańcu, Ośrodek Rehabilitacji Zwierząt w Piotrowicach Nyskich lub Fundacja Opolskie Centrum Leczenia i Rehabilitacji Dzikich Zwierząt „Avi”, których specjaliści zapewnią zwierzęciu odpowiednią pomoc.

Zadanie współfinansowane z budżetu powiatu krapkowickiego.