Sezon na smog

Smog występuje szczególnie w dużych miastach, jednak coraz częściej również w mniejszych miejscowościach. Jest to potoczne określenie zanieczyszczeń powietrza, które powyżej pewnego stężenia mogą szkodzić zdrowiu i ograniczać widoczność. Powstawaniu smogu sprzyja niskie cieśnienie czy brak wiatru, a także warunki topograficzne. 

Co siedzi w smogu?
Zanieczyszczenia w powietrzu, którym oddychamy, obejmują cząstki stałe, takie jak sadza i drobny pył, ale także gazy cieplarniane i amoniak. Różne substancje łączą się ze sobą, co prowadzi do skomplikowanych reakcji chemicznych. To z kolei prowadzi do powstawania wtórnych zanieczyszczeń powietrza.
Zazwyczaj te zanieczyszczenia powietrza nie są widoczne gołym okiem. Jeśli jednak stężenie wzrośnie, może dojść również do pogorszenia widoczności. Jeśli warunki pogodowe są słabe, zanieczyszczenia powietrza gromadzą się i powstaje gęsta, dymna mgła.

Zimowy i letni
Wyróżniamy dwa rodzaje smogu. Smog zimowy powstaje, gdy mieszanina sadzy, dwutlenku siarki, pyłu i mgły napotyka na inwersyjną sytuację pogodową. W takim przypadku smog szybko osiada nad miastem na dłuższy czas i może mieć szkodliwy wpływ na zdrowie. Wymienione substancje są emitowane przez samochody, piece na drewno, a nawet elektrownie węglowe.

Mogą być też inne efekty. Na przykład gdy dwutlenek siarki łączy się z wodą, powstają zanieczyszczenia wtórne, takie jak kwas siarkowy. Mają one negatywny wpływ na rośliny i budynki, mogą też podrażniać drogi oddechowe i oczy.

Zimowy smog już w przeszłości doprowadził do poważnych negatywnych skutków. Na przykład w Londynie w grudniu 1952 roku w wyniku tzw. wielkiego smogu zmarło około 12 tysięcy osób. Wyniszczające skutki zimowego smogu znane są również w Niemczech. W 1962 roku w Zagłębiu Ruhry zmarło 150 osób.

Innym spotykanym określeniem jest smog letni. Jest to zanieczyszczenie powietrza spowodowane wysokim stężeniem ozonu i innych fotoutleniaczy. Smog letni może wystąpić przy słonecznej pogodzie na niezbyt dużej wysokości. Następuje fotochemiczne utlenianie tlenku węgla, metanu i lotnych węglowodorów, które spotykają tlenki azotu i parę wodną.

Wpływ na człowieka
Przy krótkotrwałej ekspozycji na smog i zanieczyszczone powietrze odczuwamy nieraz przejściowe problemy z oddychaniem lub łatwiej zapadamy na infekcje. Problemy faktycznie zaczynają się przy długotrwałej ekspozycji, choć nie od razu. Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) jest grupą schorzeń atakujących płuca i oskrzela (zapalenia, rozedma), na które nie ma skutecznego lekarstwa. Można je jedynie zaleczać i próbować poprawiać jakość życia chorego. Rak płuc wywoływany jest nie tylko przez palenie papierosów, a nawet w 30% jego przyczyną może być właśnie smog. Nie dziwi więc fakt, że osoby, które całe życie wręcz stroniły od tytoniu, również zapadają na tę chorobę. Układ krążenia cierpi na długotrwałej ekspozycji na smog ze względu na zmianę składu krwi, co powoduje m.in. większą zapadalność na atak serca i udar mózgu. Nie są to nieliczne przypadki, ponieważ w badaniach z 2015 roku oceniono, że prawie 20% zgonów w wyniku chorób układu krążenia spowodowanych było właśnie przez zanieczyszczone powietrze. To aż jedna piąta! W badaniach obserwacyjnych zauważono również, że na terenach o czystszym powietrzu odpowiednio niższa była liczba przedwczesnych porodów.

Jak możemy przeciwdziałać smogowi?
Najprostszym działaniem prowadzącym do zmniejszenia poziomu zanieczyszczenia powietrza jest zaprzestanie spalania śmieci w piecach i słabej jakości produktów węglowych. Oczywiście w związku z tym należałoby określić standardy pieców, którymi ogrzewane są polskie domy. Takie możliwości daje ustawa antysmogowa, która weszła w życie w tym roku. Jednak na realne efekty i skutki tej ustawy trzeba jeszcze poczekać. Dopiero po kilku, może kilkunastu miesiącach będzie można zaobserwować jej skuteczność i egzekwowanie przestrzegania przepisów. Wprowadzanie takich regulacji prawnych jest niezwykle ważne, lecz równie ważna (a może nawet najważniejsze) jest ludzka świadomość i chęć działania!

Zadanie współfinansowane z budżetu powiatu krapkowickiego.

Szczegóły i więcej informacji z powiatu krapkowickiego w aktualnym wydaniu Tygodnika Krapkowickiego z 31 października - e-wydanie dostępne tutaj.