Dzień Wierzby. Wierzby w ochronie klimatu, wód i przyrody

Dlaczego warto doceniać wierzby?
Wierzba to drzewo niemalże mistyczne. Dawne wierzenia ludowe głosiły, że wierzba może być miejscem, w którym mieszka sam czart, a nawet diabeł Rokita. Roślina ta jest również  najważniejszym gatunkiem rośliny wielkanocnej i w kulturze słowiańskiej stanowi symbol odradzającego się życia.   Wierzby przez lata były kojarzone z krajobrazem wiejskim, gdzie porastały brzegi rzek czy występowały w pobliżu cieków wodnych oraz na terenach uwilgoconych, a nawet podmokłych. Wierzby są to rośliny z rodzaju Salix sp. należące do rodziny wierzbowatych. Na świecie występuje prawie 500 gatunków drzew należących do rodzaju wierzb, a w Polsce występuje ich około 30 gatunków. Prawie wszystkie gatunki wierzb są roślinami pionierskimi, niektóre rosną na częściowo kamienistych i zbitych glebach, inne występują na gruntach wilgotnych i żyznych, np. na madach w dolinach rzecznych. Wierzby były roślinami docenianymi w Polsce już kilkaset lat temu. Doceniano je szczególnie ze względu na elastyczne pędy, z których można było wyplatać kosze. Sztuka ta i tradycja jest kultywowana, aż do obecnych czasów. 

Wierzby w ochronie środowiska
Wierzba jako symbol odnowy życia jest również wykorzystywana w nauce. Pyłek i nektar wierzbowy stanowi jeden z pierwszych pożytków pszczelich. Wierzba to gatunek rozpoczynający kwitnienie dosyć wcześnie. Wierzby zaczynają kwitnienie już pod koniec lutego i w zależności od gatunku, niektóre wierzby kwitną, aż do maja. Wierzby w krajobrazie są ważne dla zapylaczy (w tym pszczół) właśnie ze względu na wczesne, pierwsze w nowym sezonie wegetacyjnym, źródło pokarmu. Pszczoły wychodzące z norek na wiosnę często cierpią na brak pożywienia i jest to jedna z przyczyn masowego ich wymierania. Powodem tego jest kryzys klimatyczny i  przedwczesne zwiększanie się temperatur. Właśnie dlatego ważne jest tak szerokie spojrzenie na przyrodę. Wierzba jest gatunkiem związanym z terenami podmokłymi, które są uważane przez naukowców za szczególnie ważne w dobie kryzysu klimatycznego. Naukowcy zachwycają się wierzbami i szukają nowych rozwiązań ich wykorzystywania. Jak się okazuje, wierzby nadają się do rekultywacji terenów zdegradowanych. Wierzby są odporne na duże dawki fluoru oraz tlenków siarki, dlatego z powodzeniem można je wykorzystać w pobliżu hut, emalierni oraz fabryk nawozów sztucznych. Drzewa te znajdą zastosowanie również na terenach o wysokim zakwaszeniu gleb na przykład na hałdach. Wierzby nadają się również do gleb o wysokim poziomie zasolenia, więc z powodzeniem można je wykorzystać przy drogach (na przykład nad rowami melioracyjnymi) gdzie stosowane są mieszanki soli drogowej ułatwiającej rozpuszczanie lodu podczas zimy.  Właśnie dlatego dobrym pomysłem jest sadzenie wierzb na terenach zurbanizowanych i przemysłowych. Dodatkowo drzewa te mają zdolność do szybkiej regeneracji przez co nie są roślinami wymagającymi specjalnej pielęgnacji. Zabezpieczanie brzegów rzek przed erozją było stosowane już w dawnych czasach, jako tani i stosunkowo szybki sposób na ich umocnienie, co ma szczególne znaczenie w czasie powodzi jako ochrona domostw przed zalaniem.  Korzenie wierzby pomagają w utrzymaniu stabilności brzegów rzek i strumieni poprzez wiązanie gleby i w ten sposób zapobiegają erozji. 

Zanim skomentujesz przeczytaj całość w aktualnym wydaniu Tygodnika Krapkowickiego z 3 kwietnia - e-wydanie dostępne tutaj.