10 zwierzęcych pomocników, których warto znać

Gdy ślimaki plądrują warzywnik, a mszyce przejmują kontrolę, wielu ogrodników zmuszonych jest sięgnąć po środki ochrony roślin. W rzeczywistości jednak można walczyć z niepożądanymi gośćmi w sposób znacznie bardziej zrównoważony. Istnieją różne zwierzęta i owady, które mogą w tym pomóc. Te często małe stworzenia potrafią więcej, niż się wydaje. Odpędzają szkodniki, przyczyniają się do większych plonów lub poprawiają strukturę gleby.

Jeż europejski nie tylko jest uroczy, ale także jest świetnym pomocnikiem w ogrodzie: jest owadożerny i przede wszystkim żywi się chrząszczami, gąsienicami, a także dżdżownicami i ślimakami. Rzadziej sięga po opadłe owoce i jagody, gdy nie ma wystarczającej ilości owadów. Założenie, że jeż uwolni ogród od ślimaków, jest jednak nieco mylne, ponieważ stanowią one tylko małą część jego diety. Ponadto ślimaki, podobnie jak dżdżownice, mogą przenosić szkodliwe pasożyty na jeża. Aby jeż miał wystarczającą ilość pożywienia, potrzebuje dużego terytorium. Dlatego ważne jest, aby ogród był dostępny dla tego małego, kolczastego przyjaciela. Najlepiej żyje w ogrodach zbliżonych do naturalnych, które oferują mu miejsca do przezimowania, takie jak stosy liści, żywopłoty i stosy drewna. 

Biedronka nie tylko jest użyteczna, ale także pięknie się prezentuje: Jej czerwone ciało z czarnymi kropkami wzbogaca każdy ogród. Ten mały owad ma naprawdę dużą moc – dorosła biedronka siedmiokropkowa może zjeść do 150 mszyc dziennie, a jej larwy zawsze są głodne. Oprócz mszyc, na jej menu znajdują się również roztocza, tarczniki, pluskwiaki, złotooki, larwy chrząszczy i os. Gdy biedronka nie może znaleźć wystarczającej ilości owadów, może przejść na pyłek i owoce. Niektóre gatunki specjalizują się nawet w prawdziwym mączniaku, czyli szkodliwym grzybie. Biedronki czują się szczególnie dobrze w schronieniach pod liśćmi, w stosach kamieni oraz pod kępami roślin i trawy.

Chrząszcze biegaczowate na pewno nie są najpiękniejszymi owadami i większość ludzi unika ich, ponieważ w razie zagrożenia wydzielają śmierdzący sekret. Rzadko są widywani, ponieważ są nocnymi owadami. Mimo to, te ciemne, do 4 cm duże chrząszcze z mocnymi nogami są cennym dodatkiem do ogrodu. Dzięki swojemu drapieżnemu trybowi życia, ich menu obejmuje przede wszystkim jaja i larwy młodych owadów, robaki i ślimaki. Lubią także zjadać mszyce, stonki ziemniaczane, gąsienice oraz różne roztocza. Biegacze mogą dziennie zjeść trzykrotność swojej masy ciała. Najlepiej czują się pod liśćmi, gałęziami, w stosach kamieni lub w dobrze ukrytych, zacienionych i wilgotnych miejscach. Najbardziej znanym przedstawicielem tej grupy jest złotobiegacz, który swoim zielono-złotym pancerzem robi wrażenie.

Błonkówka o wielkości zaledwie 0,4 mm jest prawdziwym sekretem w walce ze szkodnikami. Samice błonkówek składają jaja za pomocą specjalnego narzędzia w ciele żywiciela. Tam rozwijają się larwy. Po wylęgnięciu nowego pokolenia pozostaje tylko opróżniona skorupa szkodnika. Nasze błonkówki działają na przykład skutecznie przeciwko tarczce mączniakowej – naturalnie i bez chemii. Niektóre gatunki błonkówek mogą być również stosowane przeciwko muszce minowej, larwom mszyc lub jajom omacnicy prosowianki i owocówki jabłkowej.

Nie zawsze pożyteczne żyjątka służą bezpośredniej walce ze szkodnikami – niektóre działają cicho i subtelnie, poprawiając wzrost roślin w naszym ogrodzie poprzez poprawę struktury gleby. Najlepszym przykładem są dżdżownice: poprzez swoje korytarze napowietrzają glebę, poprawiają jej wentylację i infiltrację wody, wprowadzają resztki roślinne do gleby i produkują cenny humus, który okazuje się idealnym nawozem. Populację dżdżownic można wspierać poprzez regularne ściółkowanie i łagodną obróbkę gleby. Pod warstwą ściółki dżdżownice czują się najlepiej.

Roztocza drapieżne mają zaledwie około 0,6 mm, ale skutecznie zwalczają różne rodzaje szkodników. Dzięki specjalnym narzędziom gębowym, chelicery, ranią swoje ofiary, a następnie je wysysają. Różne gatunki z rodzaju Amblyseius dobrze radzą sobie z wciornastkami i są często używane w szklarniach. Sprawdzają się też przeciwko komarom, które składają jaja w glebie, jak i na muchówki. Roztocza mogą zjeść do 20 jaj lub nimf dziennie. Tego rodzaju biologiczne zwalczanie szkodników jest bardzo skuteczne, ponieważ już jedno roztocze drapieżne na liściu może kontrolować populację pospolitych roztoczy. 

Złotook jest małym drapieżnym owadem, który dostrzega swoje ofiary dzięki dobrze rozwiniętemu wzrokowi. W razie zagrożenia, złotooki wznoszą się na skrzydłach i odlatują, ale lubią także chować się pod liśćmi. Dorosłe osobniki zjadają głównie mszyce, gąsienice, tarczniki i roztocza. Larwy złotooków nazywane są „wilkami mszyc” i są nawet bardziej skuteczne niż dorosłe złotooki: Wyposażone w duże szczęki, zjadają prawie wszystko, co spotkają na swojej drodze – mszyce, larwy, roztocza i inne owady. Złotooki można wprowadzić do ogrodu w postaci jaj lub larw.

Wróbel jest jednym z najbardziej znanych ptaków w ogrodzie i również pełni ważną funkcję. Jego menu obejmuje owady, gąsienice, ślimaki, nasiona chwastów i robaki. Wróble są jednak dość płochliwe i preferują ustronne zakątki ogrodu, które przypominają ich naturalne siedliska. Oprócz odpowiedniego schronienia, warto zainwestować w odpowiednie karmniki i wodę dla ptaków.

Pająki to prawdziwe tytany w zwalczaniu szkodników. Ich sieci zatrzymują wiele szkodników, takich jak komary, muchy, motyle, mszyce i inne owady. Pająki z rodzaju Araneidae i Linyphiidae są szczególnie skuteczne w zwalczaniu roztoczy i innych szkodników. W ogrodzie warto tworzyć miejsca, gdzie pająki mogą się osiedlić i budować swoje sieci, na przykład przez pozostawienie nieużywanych stosów drewna i starych gałęzi.

Kleszcze drapieżne są bardzo skuteczne przeciwko roztoczom. Samice składają jaja w pobliżu roztoczy, które po wylęgu zjadają swoje ofiary. Dzięki dużym zdolnościom węchowym kleszcze te potrafią zlokalizować roztocza nawet w trudnych warunkach. W ogrodzie, kleszcze drapieżne najlepiej sprawdzają się w szklarniach i innych wilgotnych miejscach. Można je wprowadzać do ogrodu w formie jaj lub larw.

Każdy z tych owadów i zwierząt ma swoje unikalne umiejętności, które pomagają utrzymać równowagę ekologiczną w ogrodzie. Od ptaków i owadów po pająki i dżdżownice, każdy z nich wnosi coś wartościowego do ogrodniczego ekosystemu. Dbając o środowisko i wspierając naturalne procesy, możemy zredukować potrzebę stosowania chemii i stworzyć bardziej zrównoważony ogród.