Jak rozpoznać alergię?

Jakie są najczęstsze objawy alergii?

Alergia może dotyczyć różnych narządów i układów. Bardzo często występują objawy ze strony nosa. Charakterystyczne są wodnisty katar, kichanie, uczucie zatkanego nosa oraz świąd nosa. Dolegliwości mogą pojawiać się nagle po kontakcie z określonym alergenem albo utrzymywać się przez dłuższy czas. Częstym problemem są również objawy dotyczące oczu. Alergiczne zapalenie spojówek może powodować łzawienie, zaczerwienienie, pieczenie oraz charakterystyczny świąd oczu. Niekiedy objawy ze strony nosa i oczu występują jednocześnie. Reakcja alergiczna może obejmować także skórę. Możliwe są między innymi zaczerwienienie, świąd, pokrzywka czy różnego rodzaju zmiany skórne. W przypadku alergii pokarmowej spektrum symptomów jest jeszcze szersze i może obejmować dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, skóry lub układu oddechowego. U części osób alergeny mogą powodować kaszel, świszczący oddech, duszność czy uczucie ucisku w klatce piersiowej. Takich objawów nie należy bagatelizować, ponieważ mogą być związane między innymi z astmą alergiczną i wymagają odpowiedniej diagnostyki. Rozpoznanie alergii bywa trudne szczególnie wtedy, gdy dominującym objawem jest katar. Zarówno infekcja wirusowa, jak i alergia mogą powodować kichanie, niedrożność nosa oraz zwiększoną ilość wydzieliny. Istnieją jednak pewne cechy, które mogą pomóc w ich wstępnym rozróżnieniu. W alergicznym nieżycie nosa wydzielina jest zazwyczaj wodnista, a częstym objawem jest intensywne, niekiedy napadowe kichanie. Charakterystyczny może być również świąd nosa i oczu. Dolegliwości często powtarzają się w podobnych okolicznościach – na przykład podczas przebywania na zewnątrz w okresie pylenia określonych roślin albo po kontakcie ze zwierzęciem. Infekcji częściej mogą natomiast towarzyszyć ból gardła, pogorszenie ogólnego samopoczucia, bóle mięśni czy podwyższona temperatura. Objawy przeziębienia zwykle ustępują po określonym czasie, podczas gdy dolegliwości alergiczne mogą powracać przez tygodnie lub miesiące, jeżeli ekspozycja na alergen nadal występuje. Nie są to jednak zasady pozwalające samodzielnie postawić pewną diagnozę. Objawy poszczególnych chorób mogą się nakładać, a infekcja i alergia mogą również wystąpić jednocześnie.

Alergia sezonowa – kiedy występują objawy?

Jedną z najbardziej charakterystycznych postaci alergii jest alergia sezonowa związana z pyleniem roślin. Objawy pojawiają się wówczas w określonych miesiącach roku i mogą nasilać się przy wysokim stężeniu konkretnych pyłków w powietrzu. Termin występowania dolegliwości zależy od alergenu. Poszczególne gatunki drzew, traw i chwastów pylą w różnych okresach, a dokładny przebieg sezonu pylenia może zmieniać się w zależności od temperatury, opadów i regionu. Jeżeli katar, kichanie i łzawienie oczu powracają każdego roku w podobnym okresie, może to być istotną wskazówką podczas diagnostyki. Pomocne bywa prowadzenie obserwacji i zapisywanie, kiedy dokładnie pojawiają się objawy oraz w jakich sytuacjach dochodzi do ich nasilenia. Nie wszystkie alergie mają jednak charakter sezonowy. Roztocza kurzu domowego, pleśnie czy alergeny zwierząt mogą powodować dolegliwości przez cały rok. Podstawą diagnostyki jest dokładny wywiad. Lekarz może zapytać o rodzaj dolegliwości, moment ich występowania, sezonowość, kontakt ze zwierzętami, warunki mieszkaniowe, wykonywaną pracę oraz występowanie chorób alergicznych w rodzinie. W zależności od podejrzewanego rodzaju alergii można wykonać odpowiednie badania. Stosowane są między innymi punktowe testy skórne oraz badania krwi umożliwiające oznaczenie swoistych przeciwciał IgE przeciwko określonym alergenom. W wybranych przypadkach diagnostyka może wymagać innych testów lub prób prowokacyjnych wykonywanych pod nadzorem specjalisty. Sam dodatni wynik testu nie zawsze oznacza występowanie klinicznie istotnej alergii. Wyniki powinny być interpretowane w zestawieniu z objawami oraz informacjami uzyskanymi podczas wywiadu. Przy alergicznym nieżycie nosa stosowane są różne grupy preparatów. Potoczne określenie krople do nosa na alergie może obejmować produkty o odmiennym składzie i mechanizmie działania, dlatego przed zastosowaniem konkretnego preparatu warto sprawdzić jego substancję czynną i przeznaczenie. W aptekach można znaleźć między innymi preparaty przeciwhistaminowe stosowane miejscowo, donosowe glikokortykosteroidy, roztwory soli wykorzystywane do oczyszczania nosa oraz produkty zmniejszające obrzęk błony śluzowej. Poszczególne grupy nie powinny być traktowane jako zamienne, ponieważ działają w inny sposób. Przykładem rozpoznawalnej marki preparatów donosowych jest Otrivin. Informacje dotyczące produktów stosowanych przy dolegliwościach ze strony nosa można znaleźć między innymi w serwisach takich jak Apteka Webpharm. Warto jednak zwracać uwagę na dokładny wariant produktu i substancję czynną, ponieważ preparaty dostępne pod jedną marką mogą różnić się przeznaczeniem. Szczególnej uwagi wymagają środki obkurczające naczynia błony śluzowej nosa. Niektóre z nich są przeznaczone wyłącznie do krótkotrwałego stosowania. Używanie ich przez okres dłuższy niż wskazany w ulotce może prowadzić między innymi do polekowego nieżytu nosa i utrzymującego się problemu z jego drożnością.

Kiedy objawy alergii wymagają pilnej pomocy?

Większość przypadków alergicznego nieżytu nosa nie stanowi bezpośredniego zagrożenia życia, jednak reakcje alergiczne mogą mieć bardzo różny przebieg. Szczególnie niebezpieczna jest anafilaksja, czyli ciężka reakcja ogólnoustrojowa. Nagłego działania wymagają między innymi szybko narastające trudności w oddychaniu, obrzęk języka lub gardła, znaczne problemy z przełykaniem, zaburzenia świadomości czy objawy gwałtownego pogorszenia krążenia. W takich przypadkach konieczna jest natychmiastowa pomoc medyczna. Przy łagodniejszych, ale regularnie powracających objawach warto natomiast skonsultować się z lekarzem, szczególnie jeśli nie wiadomo, co je powoduje. Prawidłowe rozpoznanie alergii pozwala odróżnić ją od innych chorób oraz dobrać postępowanie do rodzaju alergenu i charakteru dolegliwości. Samo ustąpienie kataru po zastosowaniu określonego preparatu nie jest wystarczającym dowodem potwierdzającym alergię – w przypadku nawracających problemów podstawą pozostaje właściwa diagnostyka.